Cây chè Shan

Cây chè Shan bao phủ từ vùng trung du sang dãy Hoàng Liên Sơn xuống tới Bắc Trung Bộ. Đây là vùng chè cổ, chè truyền thống của miền núi phía Bắc Việt Nam.

Khi thu hoạch, thương lái thường lấy 1 tôm 2 hay 3 lá non, thuộc giống chè Shan cuống dài. Lối chế biến thủ công đơn giản: búp chè hái xong được sao nhanh trong chảo sành hoặc chảo gang, vò bằng tay rồi trải ra phơi cho đến khô.

Mặc dù chè khô không có tuyết trắng, chất lượng vẫn rất tốt. Shan Tuyết có nhiều dạng sản phẩm phong phú – chè của dân tộc Tày, Shan Tuyết ống tre của người H'Mông, Shan Tuyết hong bếp của người Dao.

Đặc biệt là các vùng trà Shan nổi tiếng như:

1. Shan Tuyết – Tà Xùa, Sơn La
Cây chè mọc hoang dã trên đỉnh Tà Xùa cao 1.800m so với mực nước biển. Cây chè cao từ 2-4m rất đặc biệt, có búp măng cánh vàng, tạo hương vị đặc trưng riêng của Tà Xùa.

2. Shan Tuyết – Hồ Thầu, Hà Giang
Hồ Thầu, phiên âm tiếng Dao, thuộc Hoàng Su Phì, Hà Giang, cao 2.000m so với mực nước biển. Vùng trà Shan Tuyết Hồ Thầu cổ quý hiếm nằm trên đỉnh ngọn Chiêu Lầu Thi – là báu vật của người Dao bản địa. Chè Tuyết Hồ Thầu pha với nước sôi từ đỉnh núi cao đãi khách, vị ngọt bền, thoảng hương mật ong, khiến du khách nhớ mãi.

3. Shan Tuyết – Pà Cò, Hòa Bình
Vùng núi Pà Cò thuộc Mai Châu, Hòa Bình, cao 1.000m so với mực nước biển. Khi được sao khô, những búp chè phủ lớp lông mịn như tuyết. Người H'Mông gọi đó là "tế đố" băng tuyết hay "Sang Tê" – chè Tuyết. Người H'Mông luôn coi cây chè là cây thuốc quý, phong nhã. Pà Shan Pà Cò khi uống có vị ngọt hòa quyện với nước ong vàng.

4. Shan Tuyết – Suối Giàng, Yên Bái
Vùng đệ nhất kỳ quan trà trên thế giới – nơi bảo tồn nguyên vẹn rừng trà cổ thụ với khoảng 84.000 cây trà hoang dã ở độ cao 900 - 1.400m so với mực nước biển. Suối Giàng còn giữ được 6 cây cổ thụ trà tổ, chu vi thân cây cỡ hai người ôm.

Chè Suối Giàng ngon là nhờ nơi đây có nhiều sương núi. Chè hấp thụ sương mù thành tuyết, đọng lại trên búp, nên được gọi là chè Tuyết.

Chè Suối Giàng nay bốn vụ đều
Mùa xuân lông tuyết búp non thêu,
Trông như loang bạc trên sương núi
Ngắt lộc, cổ Mèo vòng bạc đeo.